DELA, NE REČI !

Hrast lužnjak – od svetosti do zaborava.

U protekle četiri decenije u Šalinačkom lugu nestala je trećina stabala, dok je druga trećina stoletnih stabala hrasta lužnjaka u lošem stanju.

Spomenik prirode Šalinački lug se nalazi u prostranoj ravnici Godominskog polja, nastaloj naplavinama Velike Morave, u području njenog ušća u Dunav. Neposredno ga okružuju naselja Šalinac i Kulič, a u širokom luku i nekadašnja okuka (meandar) Velike Morave, koja je danas mrtvaja. Od ušća je udaljen 3, a od grada Smedereva 7 kilometara.
Predstavlja visoku, skoro jednodobnu, čistu sastojinu, koju čini nešto više od 200 hrastova lužnjaka (Quercus robur L.), nekada u zajednici sa poljskim jasenom (Fraxinus angustifolius). Obuhvataju površinu od 19 hektara, a njihova starost se procenjuje u rasponu od 200 do 300 godina.
Šalinački lug je prvi put stavljen pod zaštitu države, kao strogi prirodni rezervat, 1971. godine. Tada je zabeleženo 306 hrastova lužnjaka. Do današnjih dana zauvek je nestala trećina stabala, dok se druga trećina nalazi u lošem zdravstvenom stanju. Posebna šteta naneta je poljskom jasenu, koji je sasvim posečen.
Šalinački lug je 2007. godine proglašen za Spomenik prirode – botanički (3. kategorija zaštite), kao značajno prirodno dobro. Na čitavoj zaštićenoj površini ustanovljen je režim zaštite 2. stepena. Istovremeno je na predlog Zavoda, za staraoca nad prirodnim dobrom određeno Udruženje za negovanje prirodne i kulturne baštine ''Hrast'' iz Smedereva.
Pored osnovnih bioloških vrednosti ekosistema u celini, procenjuje se da osobitu razvojnu vrednost ima očuvani genetski potencijal, koji nosi ova zajednica stoletnih hrastova. Njihovim istraživanjem, selekcijom i odgajanjem sadnica, može se pomoći ne samo obnovi Šalinačkog luga, već i obnovi lužnjakovih šuma u Srbiji. Ukoliko postane simbol obnove i razvoja , najviše će koristiti žiteljima Šalinca i Kuliča, ali i čitavog smederevskog kraja. (Iz publikacije „Zaboravljena šuma Šalinački lug“ autora Dejana Radovanovića).

Najvažnije aktivnosti Udruženja za negovanje prirodne i kulturne baštine „Hrast“ u protekle četiri godine odnose se na uspostavljanje redovne saradnje sa Zavodom za zaštitu prirode Srbije, ekološkom inspekcijom, fakultetima, brojnim pojedincima... Stalnim kontaktom sa meštanima podignut je nivo njihovog odnosa prema Lugu a ispaša stoke je svedena na minimum.

Urađen je ''Srednjoročni program zaštite i razvoja prirodnog dobra Šalinački lug za period od 2008. do 2012. godine''. U Lugu su više puta organizovane akcije čišćenja i brojne radionice, izrađene su i postavljene informativne table, na stabla su postavljene pločica sa brojevima, formiran je eksperimentalni rasadnik...
Odštampana je prva publikacija namenjena deci smederevskih vrtića, osnovnih i srednjih škola „Zaboravljena šuma Šalinački lug“. Organizovali smo izložbe a održano je 60 radionica za najzainteresovanije učenike, na kojima su mogli da pogledaju film ''Čudna šuma'' i učestvuju u razgovoru o Lugu, hrastu, njegovom značaju, mitologiji i ekološkim temama. Kroz ove radionice prošlo je više od 2000 dece i upravo je rad sa decom bio do sada najpodsticajniji, a uvereni smo i dugoročno najvažniji, smatra Dejan Radovanović navodeći i drge brojne aktivnosti Udruženja „Hrast“.
U saradnji sa Muzejom na otvorenom - Staro selo Sirogojno organizovana je izložba ''Hrast lužnjak od svetosti do zaborava'' koja je postavljena u Sirogojnu i Negotinu. Uz pomoć Ministarstva sprovedeni su javni radovi a poreko Fonda za zaštitu životne sredine pokrenut je projekat ''Za decu i hrast i njihov zajednički rast''. Postavljena je fejsbuk stranica (više od 3.700 prijatelja), urađena je odrednica na Vikipediji, a započeta je i izrada veb sajta.
Najvažniji rezultat dosadašnjeg rada su hiljade mladih hrstova koji stasavaju i prvi put od kada se pamti stvaraju očiglednu nadu za opstanak ovog prirodnog dobra, s ponosom ističe Radovanović.